Ustawy oraz inne akty prawne regulujące kwestię obywatelstwa polskiego przez długi czas łączyły nabycie obywatelstwa innego państwa lub służbę w obcej armii z utratą obywatelstwa polskiego. Nie jest to jednak konstrukcja wyjątkowa i znana jedynie prawu polskiemu. Do dzisiaj wiele państw, jak choćby Chiny, nie zezwala na posiadanie podwójnego obywatelstwa. Wstąpienie do obcej armii jest również często traktowane jako wypowiedzenie lojalności państwu pochodzenia i prowadzi do pozbawienia obywatelstwa. W przypadku Polski nie są to obecnie przeszkody a w przeszłości pozbawiały obywatelstwa jedynie w określonych latach oraz okolicznościach.

Pierwszą regulacją dotyczącą nabycia, jak i utraty obywatelstwa polskiego w XX wieku jest ustawa o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 roku, która weszła w życie w dniu 31 stycznia 1920 roku. Co istotne, przedmiotowa ustawa nadal ma zastosowanie w procedurze nabycia polskiego obywatelstwa przez jego potwierdzenie. Ustawę tą jak i późniejsze stosuje się, aby określić nabycie, posiadanie i utrzymanie obywatelstwa polskiego osób do których miała zastosowanie w określonym czasie.

Co powinniśmy wiedzieć o tej ustawie?

Po pierwsze, że była bardzo rygorystyczna. Obywatel polski mógł utracić obywatelstwo polskie poprzez nabycie obcego obywatelstwa, jak i przez przyjęcie urzędu publicznego lub wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody Rządu Polskiego a obywatelka polska poprzez zamążpójście za cudzoziemca. 

Szczególnego podkreślenia wymaga jednak, że nie każdy, kto nabył obce obywatelstwo czy wstąpił do służby wojskowej w państwie obcym w okresie pomiędzy 31 stycznia 1920 roku a 19 stycznia 1951 roku, utracił przez to polskie obywatelstwo. 

Zgodnie z ustawą o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 roku „osoby obowiązane do czynnej służby wojskowej, nabyć mogą obywatelstwo obce nie inaczej, jak po wyjednaniu na to zezwolenia od Ministra Spraw Wojskowych, w przeciwnym razie wobec Państwa Polskiego nie przestaną być uważane za obywateli polskich”. W praktyce oznacza to, że mężczyźni pozostający w wieku poborowym, bez uzyskania zgody Ministra Spraw Wewnętrznych na podjęcie służby w obcej armii nie tracili polskiego obywatelstwa. Oczywiście wiek poborowy ulegał zmianie na przestrzeni obowiązywania ustawy, a to z uwagi na kolejne nowelizacje ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym. 

Kolejną niezwykle istotną kwestią jest podjęcie służby w armii państwa obcego. Jak już zostało wspomniane, nie zawsze było to równoznaczne z utratą polskiego obywatelstwa. Pamiętajmy, iż w okresie obowiązywania ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 roku wybuchła II wojna światowa. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem w polskiej judykaturze, wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym w realiach II wojny światowej nie powodowało utraty obywatelstwa polskiego, co więcej formalne zakończenie wojny nie mogło oznaczać, że dalsze pełnienie służby, po dniu przyjętym jako dzień zakończenia wojny, powodowało z tym dniem utratę obywatelstwa polskiego.

Odpowiadając na częste pytanie naszych klientów, w przeciwieństwie do ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 roku, ustawa o obywatelstwie polskim z dnia 8 stycznia 1951 roku, która weszła w życie w dniu 19 stycznia 1951 roku i kolejne ustawy, nie wprowadzały przesłanki utraty polskiego obywatelstwa w przypadku nabycia obcego obywatelstwa bez zezwolenia władzy polskiej czy wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody Rządu Polskiego.

Przy utracie obywatelstwa przez ślub z obywatelem państwa obcego istotne znaczenie może mieć także czy ślub był cywilny czy jedynie wyznaniowy. Wielokrotnie, szczególnie u osób pochodzenia żydowskiego, śluby zawierane były wyłącznie poprzez obrzęd religijny bez późniejszej rejestracji w urzędzie stanu cywilnego. Zależnie od okoliczności, w niektórych sprawach działa to na korzyść osoby ubiegającej się o potwierdzenie obywatelstwa. Znaczenie mieć może również zgłoszenie dziecka do urzędu przez rodzica co łączyło się z prawnym uznaniem dziecka. Wówczas nawet brak ślubu cywilnego powodował nabycie obywatelstwa po ojcu, jeżeli zgłosił dziecko do urzędu stanu cywilnego. 

 

Apl.adw. Aleksandra ZakrzewskaApl.adw. Aleksandra Zakrzewska

Aplikantka Adwokacka przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Specjalizuje się w sprawach uzyskania i potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, procesie cywilnym oraz prawie imigracyjnym USA

 

 

 

 

Jarosław Kurpiejewski

Polski Adwokat. Senior Associate w Kancelarii Ilasz & Associates w Nowym Jorku. Specjalizuje się w prywatnym prawie międzynarodowym, postępowaniach cywilnych oraz prawie imigracyjnym.

 

 

Ilasz & Associates jest międzynarodową kancelarią adwokacką  działającą w USA i Polsce.

Siedziba kancelarii znajduje się  w Nowym Jorku. Swoje biura posiada także w New Jersey i Warszawie. Kancelaria obsługuje również klientów w stanie California poprzez adwokatów współpracujących na zasadzie of-counsel. Założona w 1998 r. przez polskiego adwokata Liwiusza Ilasza międzynarodowa kancelaria oferuje szeroki zakres usług w tym  m.in. sprawy imigracyjne i obywatelstwo, spadki, sprawy rodzinne, sprawy karne.

Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami korzystając z formularza kontaktowego